Khủng hoảng thiếu máy bay freighter giới hạn năng lực Air cargo

 


Thiếu hụt máy bay mới trở thành nút thắt cấu trúc

Giai đoạn 2025–2026, một trong những vấn đề cốt lõi của air cargo toàn cầu là tình trạng thiếu máy bay freighter mới. Theo phân tích của Reuters và báo cáo IATA – Supply Chain Issues Continue to Impact the Industry in 2025, chuỗi cung ứng máy bay thương mại tiếp tục đối mặt với tình trạng chậm giao kéo dài, trong khi lượng đơn đặt hàng tồn đọng (backlog) vẫn ở mức rất cao. Điều này khiến tăng trưởng công suất không theo kịp tăng trưởng nhu cầu thực, đặc biệt trong phân khúc hàng hóa giá trị cao.

Đội bay hiện tại phụ thuộc vào máy bay cũ và chuyển đổi

Một tỷ lệ lớn năng lực air cargo hiện nay đến từ máy bay chuyển đổi (Passenger-to-Freighter – P2F) và đội bay có tuổi khai thác cao. Theo IATA – Global Outlook for Air Transport, việc chậm bàn giao các freighter thế hệ mới buộc nhiều hãng hàng không tiếp tục kéo dài vòng đời đội bay hiện hữu và phụ thuộc nhiều hơn vào máy bay chuyển đổi để duy trì công suất. Việc phụ thuộc vào đội bay cũ giúp duy trì năng lực vận tải trong ngắn hạn nhưng đồng thời làm tăng chi phí khai thác và hạn chế khả năng mở rộng dài hạn.

Hiệu suất khai thác bị giới hạn bởi chuỗi cung ứng và không phận

Ngoài vấn đề số lượng máy bay, hiệu suất khai thác thực tế còn chịu tác động bởi gián đoạn chuỗi cung ứng, thời gian bảo dưỡng kéo dài và việc điều chỉnh đường bay tại nhiều khu vực xung đột. Theo IATA – Global Outlook for Air Transport, các yếu tố này làm giảm hiệu quả sử dụng đội bay và khiến công suất danh nghĩa không phản ánh đầy đủ công suất vận tải thực tế.

Máy bay thế hệ mới chưa đủ để giải quyết thiếu hụt

Các chương trình freighter thế hệ mới từ Boeing và Airbus vẫn đang trong quá trình phát triển hoặc bị trì hoãn. Theo Reuters, Airbus đã lùi thời điểm đưa A350F vào khai thác do các vấn đề về chuỗi cung ứng, trong khi tiến độ bổ sung năng lực vận tải mới của toàn ngành vẫn chậm hơn nhu cầu thực tế. Sự chậm trễ này mang tính cấu trúc vì liên quan đến năng lực sản xuất động cơ, vật liệu và quy trình chứng nhận an toàn.

Thị trường bị giới hạn bởi “physical capacity ceiling”

Air cargo toàn cầu hiện không bị giới hạn bởi nhu cầu vận tải mà chủ yếu bị giới hạn bởi năng lực vật lý của đội bay. Theo IATA – Supply Chain Issues Continue to Impact the Industry in 2025, backlog sản xuất ở mức cao cùng tốc độ bàn giao máy bay chậm đã tạo ra một "physical capacity ceiling", khiến năng lực đội bay trở thành yếu tố chiến lược quan trọng nhất của toàn bộ hệ thống logistics hàng không trong giai đoạn 2025–2026.