Trong nửa đầu năm 2026, decarbonization trong logistics đã chuyển từ một mục tiêu ESG mang tính định hướng sang một yêu cầu mang tính cấu trúc trong hệ thống vận hành toàn cầu. Theo IEA, ngành transport hiện phát thải khoảng ~8 Gt CO₂ mỗi năm, tương đương gần 25% tổng phát thải liên quan năng lượng toàn cầu. IEA Transport
IEA cũng chỉ ra rằng để đi đúng lộ trình Net Zero, phát thải từ transport cần giảm khoảng ~3% mỗi năm đến năm 2030, trong khi đây là một trong những sector khó giảm nhất do phụ thuộc lớn vào nhiên liệu hóa thạch và tốc độ thay đổi công nghệ chậm. IEA Net Zero
Chuyển dịch từ ESG sang chi phí carbon
Một thay đổi mang tính cấu trúc trong giai đoạn này là việc carbon trở thành một yếu tố chi phí trực tiếp trong vận hành logistics. Hệ thống EU ETS hiện bao phủ khoảng ~40% tổng phát thải của Liên minh châu Âu, đồng thời đã mở rộng sang hàng hải và hàng không nội khối. EU ETS
Điều này khiến chi phí carbon (thường dao động khoảng ~60–100 euro cho mỗi tấn CO₂ tùy giai đoạn thị trường) trở thành một biến số quan trọng trong pricing logistics. Hệ quả là cấu trúc chi phí ngành dịch chuyển từ mô hình truyền thống “fuel cost” sang “fuel cost cộng chi phí carbon”, làm thay đổi cách các hãng vận tải tối ưu tuyến và lựa chọn phương thức vận chuyển.
Decarbonization trong vận tải biển
Trong vận tải biển, quá trình giảm phát thải tập trung vào tối ưu hóa tuyến vận tải, cải thiện hiệu suất tàu và chuyển sang nhiên liệu thay thế như methanol hoặc ammonia. Theo UNCTAD, ngành shipping chiếm khoảng 80–90% thương mại hàng hóa toàn cầu nhưng vẫn phụ thuộc hơn 95% vào nhiên liệu hóa thạch. UNCTAD Maritime Transport
Các nhiên liệu thay thế hiện vẫn ở giai đoạn đầu triển khai, với tỷ trọng rất nhỏ (ước tính dưới 1–2%), chủ yếu do hạn chế về hạ tầng cung ứng và chi phí đầu tư đội tàu mới. Điều này tạo ra khoảng cách lớn giữa mục tiêu net-zero và khả năng thực thi trong ngắn hạn.
Hàng không và bài toán SAF
Trong ngành hàng không, SAF (Sustainable Aviation Fuel) được xem là giải pháp trọng tâm cho lộ trình giảm phát thải dài hạn. Theo IATA, SAF có thể đóng góp tới khoảng 65% mức giảm phát thải cần thiết để đạt mục tiêu net-zero aviation vào năm 2050, tuy nhiên nguồn cung hiện tại vẫn rất hạn chế. IATA SAF
Hiện SAF chỉ đáp ứng dưới 1% tổng nhu cầu nhiên liệu hàng không toàn cầu, trong khi chi phí vẫn cao hơn nhiên liệu hàng không truyền thống khoảng 2 đến 5 lần tùy công nghệ sản xuất. Điều này khiến phần lớn các hãng hàng không vẫn phải dựa vào tối ưu hóa vận hành như giải pháp giảm phát thải ngắn hạn thay vì chuyển đổi nhiên liệu.
Tối ưu hóa mạng lưới như công cụ giảm phát thải
Một xu hướng quan trọng trong logistics decarbonization là việc sử dụng tối ưu hóa mạng lưới như một công cụ giảm phát thải gián tiếp. Theo IEA, các biện pháp như tối ưu hóa tuyến vận tải, cải thiện hệ số tải và chuyển đổi phương thức vận chuyển có thể tạo ra mức giảm phát thải đáng kể mà không cần thay đổi công nghệ phương tiện. IEA Transport Efficiency
Điều này cho thấy decarbonization trong logistics không chỉ là bài toán công nghệ mà đang dần trở thành bài toán tối ưu hệ thống vận hành toàn diện, trong đó hiệu suất mạng lưới đóng vai trò quan trọng không kém nhiên liệu.
Vai trò của dữ liệu và carbon accounting
Carbon accounting đang trở thành một năng lực cốt lõi trong logistics hiện đại. Theo Gartner, các doanh nghiệp đang tích hợp carbon tracking vào hệ thống quản trị chuỗi cung ứng như TMS và ERP, đồng thời chịu áp lực ngày càng lớn từ khách hàng doanh nghiệp trong việc minh bạch hóa carbon footprint ở cấp độ lô hàng và sản phẩm. Gartner Supply Chain
Điều này dẫn đến sự chuyển dịch từ tối ưu hóa chi phí đơn thuần sang tối ưu hóa kép “chi phí cộng phát thải carbon”, trong đó dữ liệu phát thải trở thành một tiêu chí cạnh tranh mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tổng hợp từ IEA, EU ETS, UNCTAD và IATA, có thể thấy decarbonization trong logistics đang trở thành một cấu trúc vận hành mang tính bắt buộc hơn là lựa chọn chiến lược. Ngành transport hiện phát thải khoảng ~8 Gt CO₂ mỗi năm, trong khi các giải pháp như SAF hay nhiên liệu thay thế vẫn ở giai đoạn đầu triển khai.
Trong bối cảnh đó, EU ETS đã biến carbon thành một loại chi phí thực tế, còn các mô hình như shipping và aviation vẫn phụ thuộc lớn vào nhiên liệu hóa thạch (shipping hơn 95%). Điều này khiến các giải pháp ngắn hạn như tối ưu hóa mạng lưới và carbon accounting trở thành những đòn bẩy quan trọng nhất trong giai đoạn nửa đầu năm 2026.
Xem thêm:
.png)
